historia dobrowody

HISTORIA DOBROWODY

Najstarsze ślady osadnictwa na obecnych terenach gruntów wsi  Dobrowoda pochodzą z epoki kamienia tj. sprzed około 3 tys lat temu. Archeolodzy stwierdzili tu 11 stanowisk na których znalezione zostały zabytki w postaci krzemiennych narzędzi i fragmentów naczyń glinianych z późniejszych okresów. Najcenniejszym stanowiskiem archeologicznym są pozostałości dawnego cmentarzyska usytuowanego na wzniesieniu w pobliskim lesie. Na ocalałej stelli kamiennej zachował się przedchrześcijański znak runiczny symbolizujący kult Słońca. Cmentarz funkcjonował zapewne jeszcze do XVIII w i grzebani tu byli pierwsi mieszkańcy Dobrowody z powodu peryferyjnego położenia miejscowości względem najbliższych kościołów w sąsiedztwie których cmentarze zakładano w XVIII-XIX w.

Ślady dawnych wierzeń odnalezione zostały również na Babiej Górze pod Choroszczą, co upamiętnia drewniana replika posągu Światowida z X w. Pod Baciutami zachowała się nazwa Górka Łysocha, która może być analogią do Łysej Góry w Górach Świętokrzyskich.Z okresu średniowiecza zachowało się również cmentarzysko bojarów zamku Suraskiego, od których nazwę wzięła sąsiednia wieś Bojary.

Na przełomie XV i XVI w tj. w latach 1492-1506 król Aleksander Jagiellończyk nadał wojewodzie wileńskiemu Mikołajowi Radziwiłłowi Waniewo z okolicznymi osadami w tym Dobrowodę. Jest to najstarsza wzmianka o miejscowości, której nazwa wywodzi się od niewielkiej rzeki, prawego dopływu Turośnianki wpadającej do Narwi. Początkiem osady był zapewne dwór usytuowany na wzniesieniu w pobliżu źródeł rzeczki. Od nazw rzek nosiły nazwy również sąsiednie miejscowości jak obie Turośnie czy kilka dworów szlacheckich o wspólnej nazwie Niewolnica nad tą rzeką, obecnie Czaplinianką.

Po raz kolejny na kartach historii Dobrowoda wymieniona została 12.03.1515r przy uposażeniu parafii Turośń Kościelna przez Jerzego  Raczko Puczyckiego, sędziego ziemskiego bielskiego. Jej poddani wraz z innymi miejscowościami; Turośnią Dolną, Turośnią Kościelną, Iwanówką, Juraszkami zobowiązani byli do płacenia dziesięciny dla kościoła w Turośni. Miejscowości te już więc musiały istnieć pod koniec XV w ale nie zostały odnotowane w dotychczas znanych dokumentach. Ich powstanie związane jest z kolonizacją tych terenów z pobliskiego grodu w Surażu leżącego wówczas w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Fundacja kościoła w Turośni uszczupliła pierwotny zasięg parafii suraskiej na prawym brzegu Narwi, ufundowanej przez wks. Witolda na początku XV w a więc blisko 100 lat wcześniej. Na podstawie rejestrów podatku łanowego z XVI w oraz popisie szlachty ziemi bielskiej z okręgu suraskiego z 1567 r możemy wnioskować że pierwotni mieszkańcy Dobrowody nie należeli do szlachty a ich wyznanie taż jest trudne do ustalenia, bo dziesięciną snopową płacili kościołowi katolickiemu w tym czasie również wyznawcy prawosławni. Że tacy mieszkali kiedyś na terenie parafii Turośń Kościelna świadczą chociażby typowo wschodnie nazwy wsi; Iwanówka i Juraszki. Po wybudowaniu kościoła katolickiego w Turośni Kościelnej z braku swojej świątyni mogli oni również korzystać z niej na własne potrzeby.

W 1569r po przyłączeniu województwa podlaskiego do Korony Polskiej Dobrowoda znalazła się w jej granicach.  Północna granica gruntów wsi Dobrowoda była również granicą Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego aż do rozbiorów Polski. Sąsiednia wieś Baciuty, której metryka sięga 1504r należała wraz z 6 innymi do klasztoru w Supraślu. Wsie te nadał klasztorowi właściciel Choroszczy Aleksander Chodkiewicz, który nie złożył przysięgi wierności królowi Zygmuntowi Augustowi i dobra te zostały w województwie trockim Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Z pocz. XVII w pochodzi kolejna wzmianka o miejscowości Dobra Woda należącej wówczas do dóbr Radziwiłłowskich z siedzibą w Waniewie. W 1601 r. Zofia, księżna słucka, żona Janusza Radziwiłła, zapisała spadkobiercom Pawła Szczawińskiego, kasztelana łęczyckiego, miasto i zamek Waniewo, Śliwno, Kruszewo, Kurowo, Krzyżewo, Bokiny, Turośń, Pańki, Izbiszcze, Konowały, Pszczółczyn, Kowalewszczyznę, Chomicze, Jeńki, Nową i Starą Wolę, z dannikami, Turośń, Dobrowodę, Stoczek, Borowinki i młyn na Narwi. W 1673 r Dobra Woda wymieniana jest wraz z innymi 18 wsiami w granicach parafii Waniewo. Brak informacji o Dobrowodzie w okręgu suraskim i parafii Turośń świadczyć może o zmianie przynależności parafialnej do kościoła w Waniewie.

W XIX w następują w okolicy wsi duże zmiany gospodarcze. W pobliskiej Markowszczyźnie w 1824r w majątku hrabiów Łyszczyńskich powstaje pierwsza fabryka włókiennicza dająca początek białostockiemu okręgowi przemysłowemu. W 1862r na zachód od gruntów wsi na wysokim nasypie poprowadzona została kolej warszawsko-petersburska, która przyczyniła się do rozwoju sąsiedniego miasta Łapy. W Dobrowodzie funkcjonował dwór z folwarkiem na którym pracowali chłopi, część z nich mogła również znaleźć zatrudnienie przy budowie kolei czy też fabrykach włókienniczych.  Po reformie uwłaszczeniowej mogła rozbudować się wieś rozciągnięta wzdłuż rzeczki na wzniesieniu. Z tego czasu zachował się do lat 70-tych XX w budynek podworski i czworak, kryty strzechą.

Pierwsza połowa XX w to okres dwóch wojen światowych, które dotknęły również mieszkańców Dobrowody. W 1915r rozegrała się duża bitwa nad Narwią po której pochowani zostali na cmentarzu wojennym w Topilcu żołnierze niemieccy i rosyjscy. Z 1916r roku pochodzi również kamienny krzyż wotywny przy głównym skrzyżowaniu we wsi Dobrowoda z napisem; ”Od powietrza, głodu, ognia i wojny wybaw nas Panie”. W 1931r w pobliskich Baciutach miała miejsce katastrofa kolejowa, zderzenie pociągu pospiesznego i osobowego w której zginęło 6 osób. Świadkami tego zdarzenia i uczestniczyli w akcji ratowniczej mieszkańcy Dobrowody. Tuż przed drugą wojna światową mieszkańcy wsi uczestniczyli w budowie szkoły podstawowej w Turośni Dolnej pod kierunkiem pierwszego jej dyrektora Aleksandra Stafińskiego.

W walkach drugiej wojny światowej w bitwie pod Monte Cassino uczestniczył mieszkaniec wsi Jan Grzesik. Podczas okupacji niemieckiej przebudowany został układ komunikacyjny wsi a jej mieszkańcy zmuszeni zostali do budowy nasypu przez rzeczkę po którym poprowadzono nową drogę. Przedzieliła ona w poprzek dwa gospodarstwa a następnie przecięła główną drogę przez wieś. Zachował się tylko początkowy fragment starego odcinka drogi biegnący z lasu a następnie przez bród na rzece w kierunku dawnego dworu, obecnie nieczytelny. O jego przebiegu świadczyły jeszcze do niedawna szpalery wiązów i jesionów.

Obecnie Dobrowoda jest jedną z 33 sołectw należących do Gminy Turośń Kościelna. Pod względem religijnym mieszkańcy należą do parafii Turośń Kościelna obchodzącej w 2015r 500-lecie istnienia. Dojazd do siedziby gminy oraz kościoła odbywa się drogami powiatowymi, utwardzonymi w latach 70-tych. Komunikację publiczną do najbliższych miast tj. Białegostoku i Łap zapewnia przystanek kolejowy w Baciutach oddalony około 1 km od Dobrowody. Dzieci z Dobrowody dowożeni są autokarem szkolnym do szkoły podstawowej w Turośni Dolnej i Publicznego Gimnazjum w Turośni Kościelnej. Z myślą o nich przy głównym skrzyżowaniu we wsi wybudowana została wiata przystankowa – jedyny obiekt publiczny we wsi. Tam też starsi mieszkańcy zaopatrują się w produkty spożywcze w objazdowym sklepie.

W 1986 r drogą powiatową przez wieś poprowadzono granicę Narwiańskiego Parku Krajobrazowego. W 1996 r po przekształceniu go w Narwiański Park Narodowy, droga stała się granicą strefy ochronnej NPN a w 2003 granicą Obszaru Natura 2000. Samorząd Gminy Turośń Kościelna w 2004r wybudował dla mieszkańców sieć  kanalizacyjną oraz  utwardzona została asfaltem główna ulica we wsi. 2014r zmodernizowane zostało również ujęcie wody w Baciutach. W ramach  inicjatywy obywatelskiej powstał również wspólny projekt właścicieli działek oraz gminy w celu poprawienia nawierzchni gruntowej drogi gminnej gdzie powstają kolejne posesje w zachodniej części wsi.

Obecnie Dobrowoda liczy około 150 mieszkańców i ponad 40 posesji. Jej walory oraz podmiejskie położenie 15 km od Białegostoku, powoduje że ludzie chętnie tu się osiedlają. Do najbardziej popularnych nazwisk w Dobrowodzie należą; Haliccy, Gumieniakowie i Ciszowie. Niewielu już mieszkańców trudni się rolnictwem, część z nich dojeżdża do pracy w pobliskich miastach tj. Białymstoku i Łapach.

Nazwa miejscowości oraz atrakcyjne położenie świadczy o jej możliwościach rozwoju poprzez turystykę. Przez wieś prowadzą już trzy znane szlaki turystyczne. Rowerowy Podlaski Szlak Bociani, w kolorze czerwonym, biegnący przez cztery parki narodowe na długości 400 km. Rowerowa Obwodnica Narwiańskiego Parku Narodowego w kolorze niebieskim o długości 90 km, łączy Suraż, Choroszcz, Tykocin, Kurowo.  Pieszy Szlak Archeologiczny w kolorze niebieskim na długości 75 km prowadzi tędy z Fast do Rajska,

Przez Dobrowodę przejeżdżają regularnie również turyści konno między kilkoma stadninami w; Uhowie, Markowszczyźnie, Mincach. Z myślą o nich zostanie wyznakowany Konny Szlak Bojarski, nawiązujący do historii. Wśród mieszkańców wsi popularne jest spacerowanie z kijkami nord wooking. Wytyczenie w terenie takich ścieżek z pewnością przyciągnie również potencjalnych turystów odwiedzających Narwiański Park Narodowy.

W Dobrowodzie powstaje też oryginalna kwatera agroturystyczna, pod nazwą „Dobrowoda-Zdrój”, budowana wyłącznie z materiałów ekologicznych; kamieni, drewna, gliny i trzciny. Można tu będzie nauczyć się jak układać bruk, budować z gliny czy kryć trzciną dachy. Na działce wykopany został basen oraz kaskada, nawiązując tym samym do nazwy miejscowości związanej z wodą. Pod wiatą turystyczną można będzie schronić się lub zorganizować okolicznościową imprezę dla mieszkańców lub gości.

 baza noclegowa

wycieczki w gronie rodziny

zajęcia dla grup zorganizowanych

szlaki turystyczne